Tuyến đường sắt mới kết nối TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau được đề xuất triển khai.Một tuyến đường sắt dài khoảng 280 km nối liền TP HCM với Cần Thơ và Cà Mau vừa được Tập đoàn CT Group đề xuất đầu tư, kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và tăng cường kết nối vùng với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Tuyến đường sắt được định hướng khai thác hỗn hợp cả vận tải hành khách lẫn hàng hóa, ứng dụng công nghệ hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển giao thông bền vững.
Theo đề xuất gửi Bộ Xây dựng, CT Group kiến nghị đầu tư tuyến đường sắt theo tiêu chuẩn đường đôi, sử dụng điện khí hóa, khổ đường 1.435 mm. Vận tốc thiết kế được tính toán trong dải 200-250 km/h, đồng thời nghiên cứu khả năng nâng lên mức 300-350 km/h trong tương lai.
Doanh nghiệp cho rằng với điều kiện khai thác thực tế tại khu vực phía Nam, mức tốc độ 200-250 km/h là phương án tối ưu, vừa bảo đảm hiệu quả kinh tế, vừa đáp ứng nhu cầu vận tải đa dạng giữa tàu khách và tàu hàng.
Về hướng tuyến, điểm đầu của dự án dự kiến đặt tại ga Thủ Thiêm (TP HCM), kết nối trực tiếp với trục đường sắt Bắc - Nam. Điểm cuối là ga Đất Mũi (Cà Mau), qua đó hình thành tuyến giao thông đường sắt xuyên suốt khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tuyến đi qua 6 địa phương gồm TP HCM, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau, mở ra khả năng liên kết không gian phát triển kinh tế - xã hội giữa các tỉnh, thành trong vùng.
Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ Xây dựng xác định tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ là dự án đường sắt quốc gia xây dựng mới, có quy mô lớn và tổng mức đầu tư rất cao. Hiện nay, Bộ đã giao Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để làm cơ sở xem xét các bước tiếp theo.
Đối với đoạn Cần Thơ - Cà Mau, tuyến này đã được Chính phủ phê duyệt bổ sung vào điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo hồ sơ quy hoạch, nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa trên tuyến được dự báo sẽ rõ nét hơn vào giai đoạn sau năm 2050.
Bộ Xây dựng cho biết, với tính chất phức tạp và quy mô lớn của dự án, cơ quan quản lý sẵn sàng bố trí thời gian để trao đổi, làm việc cụ thể với nhà đầu tư nhằm làm rõ các phương án kỹ thuật, nguồn vốn cũng như lộ trình triển khai phù hợp với quy hoạch chung và khả năng cân đối nguồn lực.
Trong khi chờ xem xét phương án toàn tuyến đến Cà Mau, trước mắt ngành xây dựng đang tập trung nghiên cứu Báo cáo tiền khả thi cho đoạn TP HCM - Cần Thơ. Theo phương án đang được nghiên cứu, tuyến này có điểm đầu tại ga An Bình (TP HCM) và điểm cuối tại ga Cần Thơ (TP Cần Thơ), với chiều dài khoảng 175,2 km. Đây được xem là đoạn then chốt, có nhu cầu vận tải lớn và khả năng phát huy hiệu quả sớm.
Về quy mô đầu tư, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đề xuất xây dựng mới tuyến đường sắt hỗn hợp chở khách và hàng hóa, sử dụng khổ đường 1.435 mm, điện khí hóa, vận tốc khai thác khoảng 160 km/h. Dự án được chia thành hai giai đoạn.
Giai đoạn 1, thực hiện trước năm 2030, sẽ đầu tư tuyến đường sắt khổ đơn dài khoảng 175 km, với tổng mức đầu tư sơ bộ 173.640 tỷ đồng, tương đương khoảng 7,16 tỷ USD. Sang giai đoạn 2, tuyến sẽ được nâng cấp lên đường đôi, tổng mức đầu tư ước khoảng 64.970 tỷ đồng, tương đương 2,7 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí tài chính.
Việc hình thành tuyến đường sắt kết nối TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tải cho hệ thống đường bộ và đường thủy hiện hữu, rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao năng lực logistics cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, để dự án có thể triển khai, vẫn cần thêm thời gian nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế - xã hội, phương án huy động vốn và sự phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển hạ tầng giao thông quốc gia.
