Sau Tết Nguyên đán, sầu riêng Việt Nam tăng giá mạnh nhờ nguồn cung khan hiếm và nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc bùng nổ.Những ngày đầu năm mới, thị trường sầu riêng ghi nhận mức giá cao hiếm thấy khi các doanh nghiệp và vựa thu mua đồng loạt hoạt động trở lại sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Không khí giao dịch sôi động khiến nhiều nhà vườn phấn khởi, bởi trong bối cảnh nguồn cung hạn chế, sầu riêng Việt Nam gần như chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu, đặc biệt là tại Trung Quốc - thị trường tiêu thụ lớn nhất hiện nay.
Theo ông Hà Nguyễn Anh Thanh, Giám đốc Công ty R10Travel, việc giá sầu riêng bật tăng mạnh xuất phát từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, theo chu kỳ hằng năm, sau Tết Nguyên đán, nguồn cung trên thị trường quốc tế gần như chỉ còn Việt Nam, do các quốc gia xuất khẩu khác chưa vào vụ. Thứ hai, những thay đổi liên quan đến chính sách thuế khiến chi phí được tính toán và công khai đầy đủ hơn, đẩy mặt bằng giá xuất khẩu lên mức mới so với trước đây - thời điểm yếu tố thuế quan chưa được chú trọng như hiện nay.
Từ góc độ thị trường, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết đầu tháng Giêng hằng năm là giai đoạn nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc tăng mạnh, nhất là dịp rằm tháng Giêng và các lễ hội đầu xuân. Trong khi đó, Việt Nam đang ở mùa nghịch vụ, sản lượng không dồi dào, dẫn tới tình trạng cung không đủ cầu và giá tăng là điều khó tránh. Đáng chú ý, thời điểm sau Tết, ngoài Việt Nam, những nguồn cung lớn như Thái Lan hay Malaysia chưa xuất hiện trở lại, khiến sầu riêng Việt Nam gần như không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường xuất khẩu.
Không chỉ yếu tố cung - cầu, năm 2026 còn đánh dấu bước chuyển trong quản lý chất lượng khi việc áp dụng “căn cước điện tử” cho từng quả sầu riêng thông qua mã QR truy xuất nguồn gốc được triển khai sâu rộng. Những rào cản kỹ thuật từng gây lo ngại như dư lượng cadimi hay chất vàng ô cơ bản đã được khắc phục, tạo thêm lợi thế cho trái sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy vậy, theo ông Nguyên, đà tăng giá hiện nay chủ yếu mang tính thời điểm. Từ khoảng tháng 3 trở đi, khi bước vào chính vụ, sản lượng tăng nhanh, giá nhiều khả năng sẽ hạ nhiệt đáng kể.
Bức tranh tổng thể của ngành rau quả cho thấy năm 2025 là cột mốc ấn tượng với kim ngạch xuất khẩu đạt 8,56 tỷ USD, tăng 19,8% so với năm trước và là mức cao nhất từ trước tới nay. Riêng sầu riêng đóng góp 3,86 tỷ USD, chiếm hơn 45% tổng giá trị toàn ngành, tiếp tục giữ vai trò chủ lực. Những con số này lý giải vì sao sầu riêng được ví như “đầu tàu” kéo tăng trưởng xuất khẩu nông sản.
Tuy nhiên, phía sau niềm vui trúng giá là nỗi lo về phát triển bền vững. Đến cuối năm 2025, diện tích sầu riêng trên cả nước đã vượt 150.000 ha, gấp đôi so với quy hoạch ban đầu. Việc mở rộng nóng tiềm ẩn nguy cơ cung vượt cầu khi các tỉnh Nam bộ đồng loạt thu hoạch rộ từ tháng 4. Nếu không kiểm soát tốt sản lượng và chất lượng, nguy cơ dội chợ hoàn toàn có thể xảy ra.
Các chuyên gia khuyến nghị thay vì tiếp tục mở rộng diện tích, người trồng cần tập trung nâng cao kỹ thuật canh tác, kiểm soát hiện tượng sượng trái, hệ quả thường gặp do thời tiết bất thường. Chỉ khi đảm bảo chất lượng ổn định, ngành sầu riêng mới giữ vững được thị trường xuất khẩu và hạn chế rủi ro khi giá quay đầu giảm.
Dự báo trong ngắn hạn, giá sầu riêng vẫn duy trì ở mức cao do nhu cầu đầu năm chưa hạ nhiệt và nguồn cung chưa kịp phục hồi. Song để đạt mục tiêu kim ngạch 4-4,5 tỷ USD trong năm 2026, ngành hàng này buộc phải tái cấu trúc theo hướng liên kết chuỗi, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và xây dựng thương hiệu bền vững. Chỉ khi cân bằng được giữa mở rộng sản xuất và kiểm soát chất lượng, “vua trái cây” của nông sản Việt mới có thể giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế trong dài hạn.
