Cú hích từ AI đưa doanh thu bán dẫn toàn cầu tiến sát mốc 1.000 tỷ USD.Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực mạnh mẽ nhất của ngành công nghiệp bán dẫn, đẩy doanh thu toàn cầu tiến gần cột mốc lịch sử 1.000 tỷ USD trong năm 2026. Những con số mới nhất cho thấy thị trường chip không chỉ phục hồi sau giai đoạn biến động, mà còn bước vào chu kỳ tăng trưởng chưa từng có, với sự dẫn dắt của các công nghệ lõi cho kỷ nguyên số.
Theo Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ (SIA), doanh thu toàn ngành trong năm 2025 đạt 791,7 tỷ USD, tăng 25,6% so với mức 630,5 tỷ USD của năm trước. Đây là mức doanh thu cao nhất từ trước tới nay của lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, theo ông John Neuffer, Chủ tịch kiêm CEO SIA, kỷ lục này nhiều khả năng sẽ sớm bị phá vỡ khi quy mô thị trường toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt khoảng 1.000 tỷ USD.
SIA hiện đại diện cho 99% ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ và khoảng hai phần ba số công ty sản xuất chip ngoài nước này. Đánh giá của tổ chức này cho thấy, bán dẫn đang đóng vai trò nền tảng cho hầu hết các công nghệ hiện đại, từ trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, mạng 6G cho tới xe tự hành. Chính sự bùng nổ của các lĩnh vực này đang tạo ra nhu cầu ngày càng lớn đối với chip xử lý hiệu năng cao, đặc biệt là chip phục vụ AI.
Xét theo cơ cấu sản phẩm, chip logic - nhóm chip đảm nhiệm chức năng xử lý, tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với doanh thu 301,9 tỷ USD trong năm 2025, tăng 39,9% so với năm trước và chiếm thị phần lớn nhất toàn ngành. Theo sát phía sau là mảng chip nhớ, đạt 223,1 tỷ USD, tăng 34,8%. Mức tăng trưởng mạnh của hai phân khúc chủ lực này phản ánh rõ xu hướng đầu tư vào hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu và các ứng dụng AI thế hệ mới.
Về phân bố thị trường, khu vực châu Á - Thái Bình Dương ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao nhất, lên tới 45%, tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Mỹ đứng thứ hai với mức tăng 30,5%, trong khi Trung Quốc đạt 17,3%. Châu Âu tăng trưởng khiêm tốn hơn ở mức 6,3%. Nhật Bản là thị trường lớn duy nhất sụt giảm doanh thu, giảm 4,7% so với năm trước.
Cơn sốt AI không chỉ thúc đẩy doanh thu, mà còn làm thay đổi sâu sắc cán cân khách hàng trong chuỗi cung ứng chip. Theo các nguồn tin trong ngành, Nvidia đã vượt Apple để trở thành khách hàng lớn nhất của TSMC - hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới. Tại một sự kiện cuối tháng 1, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết TSMC đang phải hoạt động với cường độ rất cao để đáp ứng nhu cầu chip AI tăng nhanh. Ông thậm chí dự báo, riêng nhu cầu từ Nvidia có thể buộc TSMC phải nhân đôi công suất sản xuất trong vòng một thập kỷ tới.
Sức hút quá lớn của thị trường chip AI cũng kéo theo những hệ quả rõ rệt. Một số nhà sản xuất linh kiện đã thu hẹp nguồn cung cho người tiêu dùng cuối, ưu tiên bán cho doanh nghiệp và trung tâm dữ liệu. Điều này khiến giá nhiều sản phẩm như RAM hay SSD tăng mạnh, có thời điểm gấp nhiều lần so với trước.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam cũng đang từng bước mở rộng vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Sau nhiều năm chủ yếu tham gia ở khâu thiết kế, đóng gói và kiểm thử cho các tập đoàn nước ngoài, đầu năm 2026, Viettel đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên trong nước, dự kiến đi vào vận hành từ năm 2028. Song song, FPT cũng giới thiệu nhà máy kiểm thử và đóng gói chip tiên tiến, có khả năng hoạt động ngay trong năm nay.
Những động thái này cho thấy Việt Nam đang nỗ lực dịch chuyển lên các khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong ngành bán dẫn. Trong bối cảnh doanh thu toàn cầu hướng tới mốc 1.000 tỷ USD và nhu cầu chip AI tiếp tục tăng mạnh, cuộc đua giành vị thế trong chuỗi cung ứng bán dẫn được dự báo sẽ ngày càng khốc liệt, đồng thời mở ra nhiều cơ hội mới cho các quốc gia tham gia sâu hơn vào lĩnh vực chiến lược này.
