Khởi động 2026, xuất nhập khẩu Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. (Ảnh minh họa)Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những ngày đầu năm 2026 ghi nhận những chuyển động tích cực khi kim ngạch thương mại tiếp tục tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh sự phục hồi của sản xuất, nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ xuất khẩu, đồng thời tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng thương mại trong cả năm.
Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 1/2026 (từ ngày 1 đến ngày 15/1), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt khoảng 39,3 tỷ USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này cho thấy hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ngay từ đầu năm, bất chấp bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Trong cơ cấu kim ngạch trên, xuất khẩu đạt khoảng 18,05 tỷ USD, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh sự ổn định trở lại của hoạt động sản xuất – xuất khẩu, đặc biệt ở các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, vốn đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam nhiều năm qua.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 21,29 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng của nhập khẩu cao hơn xuất khẩu cho thấy nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất tiếp tục ở mức lớn, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp đẩy mạnh chuẩn bị đơn hàng cho các tháng tiếp theo.
Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại trong nửa đầu tháng 1/2026 ghi nhận mức nhập siêu khoảng 3,24 tỷ USD. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, diễn biến nhập siêu trong giai đoạn đầu năm là xu hướng thường thấy, phản ánh chu kỳ sản xuất – kinh doanh khi doanh nghiệp tăng nhập khẩu đầu vào để phục vụ hoạt động xuất khẩu trong trung và dài hạn.
Một điểm đáng chú ý trong bức tranh xuất nhập khẩu đầu năm 2026 là vai trò tiếp tục chi phối của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Trong nửa đầu tháng 1, xuất khẩu của khu vực FDI đạt khoảng 14,03 tỷ USD, chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Ở chiều nhập khẩu, khu vực này cũng ghi nhận giá trị 15,31 tỷ USD, tương đương khoảng 72% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Thực tế này cho thấy khu vực FDI vẫn giữ vị trí trung tâm trong chuỗi sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt ở các ngành điện tử, máy móc, thiết bị và linh kiện. Tuy nhiên, đây cũng là vấn đề đặt ra đối với mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của khu vực doanh nghiệp trong nước, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Kết quả xuất nhập khẩu trong những ngày đầu năm 2026 được đánh giá là sự tiếp nối của bức tranh tích cực trong năm 2025. Trước đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam năm 2025 đã vượt mốc 930 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, đưa Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các quốc gia có quy mô thương mại lớn trong khu vực.
Trong nửa đầu tháng 1, xuất khẩu của khu vực FDI đạt khoảng 14,03 tỷ USD, chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. (Ảnh minh hoạ)Thành quả này phản ánh hiệu quả của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, cũng như việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để hoạt động xuất nhập khẩu bước sang năm 2026 với tâm thế chủ động hơn, dù vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức mới.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, trong thời gian tới, hoạt động xuất nhập khẩu sẽ chịu tác động ngày càng rõ nét từ các yếu tố như biến động kinh tế toàn cầu, xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và các yêu cầu khắt khe hơn về tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon tại nhiều thị trường lớn. Những yếu tố này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời khai thác hiệu quả hơn các thị trường tiềm năng thông qua các hiệp định thương mại tự do đã ký kết.
Trên cơ sở những tín hiệu tích cực ngay từ đầu năm, Bộ Công Thương xác định xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm 2026. Việc duy trì ổn định chuỗi cung ứng, cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế được xem là những giải pháp then chốt nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững của hoạt động xuất nhập khẩu trong cả năm.
