Thủy sản Việt Nam bứt phá giữa biến động, xuất khẩu 2025 lần đầu vượt 11 tỷ USD.Bất chấp bức tranh thương mại toàn cầu nhiều gam màu xám, xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025 vẫn ghi dấu ấn đặc biệt khi lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD. Kim ngạch toàn ngành đạt hơn 11,34 tỷ USD, một kết quả được đánh giá là “ngoạn mục” trong bối cảnh phải đối mặt cùng lúc với sức ép thuế quan, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá, hàng rào kỹ thuật ngày càng dày đặc và chi phí tuân thủ không ngừng gia tăng.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 là một năm thử thách chưa từng có. Tuy nhiên, chính những biến động địa chính trị, bất ổn chuỗi cung ứng và lo ngại lạm phát toàn cầu lại trở thành yếu tố kích hoạt nhu cầu dự trữ thực phẩm tại nhiều quốc gia. Xu hướng này đã thúc đẩy nhập khẩu thủy sản, tạo lực đẩy quan trọng cho xuất khẩu của Việt Nam.
Ở những tháng cuối năm, bức tranh xuất khẩu theo từng mặt hàng có sự phân hóa rõ nét. Tháng 12, xuất khẩu tôm đạt gần 336 triệu USD, tăng 3,1% so với tháng trước, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu. Cá tra có dấu hiệu chững lại khi chỉ đạt hơn 182 triệu USD. Ngược lại, nhóm nhuyễn thể khác gây bất ngờ khi tăng tới 296% so với cùng kỳ, dù giá trị tuyệt đối mới khoảng 2 triệu USD. Trong khi đó, cá ngừ và các loại cá biển khác chịu áp lực giảm mạnh, lần lượt sụt 33,3% và 8% trong tháng cuối năm.
Tính chung cả năm, tôm tiếp tục là “trụ cột” của ngành thủy sản với kim ngạch 4,65 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024 và chiếm khoảng 41% tổng giá trị xuất khẩu. Cá tra giữ nhịp tăng trưởng ổn định, đạt 2,19 tỷ USD, tăng 8,1%. Nhóm cá khác dù biến động mạnh theo thời điểm vẫn đóng góp 2,16 tỷ USD. Cá ngừ là mặt hàng gặp nhiều khó khăn nhất khi kim ngạch cả năm chỉ đạt 913 triệu USD. Nhuyễn thể khác tuy quy mô nhỏ, khoảng 15 triệu USD, nhưng duy trì được mức tăng trưởng gần 20%, cho thấy tiềm năng dài hạn.
Phân tích nguyên nhân tạo nên “sức bật” của ngành, bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, cho rằng bất ổn toàn cầu khiến nguy cơ giá thực phẩm leo thang, buộc cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp tại nhiều thị trường phải đẩy mạnh mua tích trữ. Cùng với đó, các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA hay RCEP tiếp tục phát huy hiệu quả, giúp thủy sản Việt Nam mở rộng thị phần và bù đắp cho những thị trường gặp khó.
Một điểm đáng chú ý khác là sự chủ động của doanh nghiệp. Trước các mốc thời gian nhạy cảm liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá tôm hay quy định MMPA của Hoa Kỳ, nhiều doanh nghiệp đã sớm điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giao hàng và cơ cấu thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro.
Sự dịch chuyển thị trường thể hiện khá rõ trong năm qua. Khối CPTPP tiếp tục là điểm tựa quan trọng với kim ngạch 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước, nhờ sự ổn định của Nhật Bản, Canada và Australia. Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) nổi lên là thị trường tăng trưởng mạnh nhất khi đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%, đặc biệt với nhóm sản phẩm tươi sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu. Thị trường EU ghi nhận tín hiệu phục hồi với kim ngạch gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5%, dù hải sản khai thác vẫn chịu ảnh hưởng từ thẻ vàng IUU.
Riêng thị trường Hoa Kỳ đối mặt nhiều rào cản nhất. Tháng 12, xuất khẩu thủy sản sang thị trường này giảm tới 45% do tác động đồng thời của thuế và quy định kỹ thuật. Dù vậy, nhờ kết quả tích cực trong những tháng đầu năm, kim ngạch cả năm sang Hoa Kỳ vẫn tăng nhẹ 3% so với 2024.
Theo ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP, việc lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD không chỉ là thành tích về con số mà còn phản ánh bản lĩnh, khả năng thích ứng và tinh thần đổi mới của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, ngành vẫn đứng trước nhiều bất định. Chu kỳ thị trường, xu hướng dịch chuyển nguồn cung, cạnh tranh gay gắt tại EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông, cùng bài toán thẻ vàng IUU sẽ tiếp tục là những thách thức lớn, đòi hỏi nỗ lực bền bỉ và chiến lược dài hạn của toàn ngành.
