Ảnh minh hoạ.Hà Nội được giao vai trò đầu mối triển khai các dự án đường sắt chiến lược
Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng, đề xuất giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia quan trọng ở khu vực phía Nam Thủ đô. Nguồn vốn thực hiện sẽ được bố trí từ ngân sách trung ương theo quy định của Luật Đầu tư công, Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội và các quy định pháp luật liên quan.
Hai dự án được đề xuất gồm tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi kết hợp xây dựng mới ga Thường Tín cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia. Tổng mức đầu tư sơ bộ của hai công trình lên tới hơn 37.000 tỷ đồng.
Theo phương án được đề xuất, Hà Nội sẽ phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và các đơn vị liên quan để xây dựng phương án tổ chức vận tải trong suốt quá trình triển khai dự án. Mục tiêu là bảo đảm hoạt động vận tải đường sắt quốc gia không bị gián đoạn, đồng thời hạn chế tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cũng như việc làm của người lao động.
Bên cạnh đó, thành phố sẽ phối hợp với các bộ, ngành và địa phương liên quan trong việc xác định hướng tuyến, vị trí nhà ga, nhu cầu sử dụng đất và đánh giá hiệu quả đầu tư. Các dự án cũng phải bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống quy hoạch hiện hành và đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng xây dựng.
Để bảo đảm nguồn lực triển khai, Bộ Xây dựng đề xuất Bộ Tài chính điều chuyển phần vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn của bộ này sang UBND TP Hà Nội và các đơn vị liên quan. Cơ quan quản lý cũng kiến nghị chỉ thực hiện bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi - Yên Viên cho Hà Nội sau khi hai dự án hoàn thành nhằm tránh ảnh hưởng đến hoạt động vận tải đường sắt quốc gia.
Theo Bộ Xây dựng, cơ chế này sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng đường sắt trọng điểm, đồng thời hỗ trợ triển khai dự án trục không gian quốc lộ 1A kết hợp chỉnh trang và tái thiết đô thị theo hình thức PPP, hợp đồng BT, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2027.
Hai dự án hơn 37.000 tỷ đồng tạo nền tảng tái cấu trúc mạng lưới đường sắt
Trong hai dự án được đề xuất, tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn có quy mô lớn nhất với tổng vốn đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng. Tuyến bắt đầu từ tổ hợp ga Ngọc Hồi, kết thúc tại ga Kim Sơn, đi qua địa bàn Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tuyến chính dài khoảng 31,3 km cùng hơn 10 km tuyến nhánh.
Giai đoạn đầu, dự án được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, gồm một tuyến khổ 1.435 mm và một tuyến khổ 1.000 mm. Hiện Ban Quản lý dự án Đường sắt đã hoàn thành báo cáo đầu kỳ và đang hoàn thiện báo cáo giữa kỳ của báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Dự kiến chủ trương đầu tư sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét trong năm 2026, hướng tới mục tiêu khởi công vào năm 2028 và hoàn thành năm 2032. Trong khi đó, dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi có chiều dài khoảng 26,5 km, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm với tổng vốn sơ bộ khoảng 11.523 tỷ đồng.
Dự án bao gồm việc xây dựng hai ga mới tại Thường Tín và Phú Xuyên, một xí nghiệp đầu máy, một xí nghiệp toa xe hàng cùng Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia được di dời từ ga Hà Nội về ga Thường Tín. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng sẽ góp phần tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia ở khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo tiền đề cho việc chuyển chức năng ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội về tổ hợp ga Ngọc Hồi.
Bộ Xây dựng cho biết tiến độ của hai dự án còn gắn chặt với nhiều công trình hạ tầng quan trọng khác như tuyến metro số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên, metro số 6 Ngọc Hồi - Nội Bài và dự án mở rộng quốc lộ 1 do có sự giao thoa về hành lang hạ tầng.
Đáng chú ý, cuối tháng 5 vừa qua, Tập đoàn Vingroup cũng đề xuất tham gia đầu tư hàng loạt dự án đường sắt theo hình thức PPP và hợp đồng BT, trong đó có ga hàng hóa, ga hành khách tạm tại Ngọc Hồi để thay thế ga Hà Nội. Doanh nghiệp này đồng thời kiến nghị xây dựng tuyến đường sắt vành đai phía Đông Ngọc Hồi - Kim Sơn và cải dịch tuyến đường sắt đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên theo hành lang dùng chung với tuyến đường sắt tốc độ cao.
Trước đó, liên danh gồm Vingroup và ba doanh nghiệp khác cũng đề xuất đầu tư dự án trục không gian quốc lộ 1 kết hợp chỉnh trang, tái thiết đô thị với tổng vốn khoảng 162.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh đó, việc sớm triển khai hai dự án đường sắt phía Nam Hà Nội được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng, tạo động lực phát triển đồng bộ cho hệ thống giao thông và không gian đô thị của Thủ đô trong những năm tới.
